ساختن تمامى اينها را از براى خدا از راه امّيد به ثواب او و ترس از عقاب او و طلب نزديكى به او در حالتى كه ممنون منّت خدا باشى كه اذن داده است تو را در مناجات با بىادبىهاى تو و بسيارى معصيت تو . و عظيم شمار در پيش خود قدر مناجاتِ او را و ملاحظه [ كن ] كه با چه كسى مناجات مىكنى و به چه كيفيّت مناجات مىكنى و به چه چيز مناجات مىكنى « 1 » . و در اين هنگام گنجايش دارد كه از راه خجالت پيشانى تو عرق كند و اعضاى تو از هيبت به لرزه درآيد و رنگ تو از ترس زرد شود . و امّا تكبير « 2 » اين معنا دارد كه خداى عزّ وجلّ بزرگتر از هر چيزى است ، يا بزرگتر « 3 » از آنكه وصف كرده شود ، يا ادراك آن به حواسّ بشود ، يا به مردمان سنجيده شود . و هرگاه زبان تو به آن گويا شود سزاوار آن است كه دل تو تكذيب نكند . و اگر در دل « 4 » تو چيزى باشد كه بزرگتر از خدا دانى پس خدا شهادت بر كذب تو مىدهد اگرچه اين كلمهء حقّى است ، چنانچه خداى عزّ وجلّ شهادت بر منافقان داده در سخنى كه مىگفتند كه حضرت پيغمبرْ « 5 » رسول خداست . و هرگاه هواى تو غالب‌تر باشد بر تو از امر خدا و اطاعت « 6 » هَوى را بيش از اطاعت « 7 » امر خدا كنى پس او را خداى خود گرفته خواهى بود و بزرگتر شمرده خواهى بود و نزديك خواهد بود كه « الله أكبر » گفتن سخنى باشد به محض زبان و دل با آن مساعدت ننموده باشد . و چه مقدار خطر اين عظيم است اگر توبه و استغفار و حسن ظنّ به كرم و عفو خدا نباشد . و در مصباح الشَّريعة از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه : هرگاه تكبير مىگويى از بالاى آسمانها تا زير زمين همه را در پيش بزرگى خدا حقير شمار ،

--> ( 1 ) . s - و به چه چيز مناجات مىكنى . ( 2 ) . a - تكبير . ( 3 ) . s + است . ( 4 ) . در دل / s دل از . ( 5 ) . s a + صلّى اللَّه عليه وآله . ( 6 ) . s + و . ( 7 ) . اطاعت / s طاعت .